ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 7

Specijacija

Specijacija je proces nastajanja novih vrsta putem evolucijske divergencije populacija ili monofiletske evolucije. Odreduju je svi opći evolucijski faktori iako se dogada u relativno kratkim geološkim razdobljima i na razini infraspecijskih kateg ...

Dema (biologija)

Dema je termin za lokalnu populaciju istovrsnih organizama koji su medusobno aktivno povezani sistemom parenja i prepoznatljivim genskim fondom. Kada su deme dugotrajno izolirane, evoluiraju u podvrstu ili vrstu. Ovaj termin se pretežno upotreblj ...

Demografska genetika

Struktura stanovništva ili stratifikacija populacije je prisustvo sistematske razlike u alelnim frekvencijama izmedu subpopulacija u populaciji kao rezultat ne slučajnog parenja izmedu jedinki. Može biti informativna za genetičko porijeklo, a u k ...

Neuropeptid

Neuropeptidi su male molekule slične proteinima koji koriste neuroni za medusobno komuniciranje. Oni su neuronski+e signalne molekule koje na specifičan način utiču na aktivnost mozga i tijela. Različiti neuropeptidi sudjeluju u širokom rasponu m ...

Melanokortin

Šablon:POMC Melanokortini su grupa peptidnih hormona koji uključuju adrenokortikotropni hormon i različite oblike melanocit-stimulirajućeg hormona, a izvedeni su iz proopiomelanokortina u hipofizi. Melanokortini ostvaruju svoje efekte vezanjem i ...

Klasična fizika

Na šta se pojam klasična fizika odnosi, zavisi od konteksta. Kada se govori o posebnoj teoriji relativnosti, odnosi se na Newtonovu fiziku koja je prethodila teoriji relativnosti, to jest, grane fizike nazirane na principima usvojenim prije uspon ...

Mehanika kontinuuma

Mehanika kontinuuma je oblast mehanike koja se bavi mehaničkim ponašanjem materijala koji su modelirani kao kontinuirana masa, a ne kao diskretne čestice. Francuski matematičar Augustin-Louis Cauchy prvi je formulirao takve modele u 19. stoljeću.

Mehanika fluida

Mehanika fluida je grana fizike koja se bavi mehanikom - dakle proučavanjem sila i kretanja - uzrokovanih od i na samim fluidima. Ovo je jedno od najkompleksnijih područja mehanike te osim područja klasične mehanike zalazi i u stohastičke procese ...

Tehnička mehanika

Tehnička mehanika je tehnička nauka koja se bavi proučavanjem uticaja fizikalnih zakona klasične mehanike na probleme koji se javljaju u tehničkim sistemima. Bazična je nauka koja se proučava i primjenjuje u svim tehničkim djelatnostima: mašinstv ...

Kinematika

Kinematika je dio mehanike u kojem se proučavaju zakoni kretanja tačke i tijela pri čemu se ne uzimaju u obzir sile kao uzročnik promjene stanja kretanja. Drugim riječima, kinematika proučava geometriju kretanja tačke ili tijela u toku vremena. K ...

Makroskopska skala

Makroskopska skala je skala dužine na kojoj su predmeti ili pojave dovoljno veliki da budu vidljivi golim okom, bez uvećanja optičkih instrumenata. Nazvat ćemo sistem makroskopskim tj. velikoskalnim kada je dovoljno velik da bude vidljiv u uobiča ...

Kvantna mehanika

Kvantna mehanika jedna je od najvažnijih i najplodonosnijih grana moderne fizike. Kvantna mehanika proučava ponašanje elektrona i ostalih elementarnih čestica u atomima, molekulama i kristalima, nuklearnim jezgrama.

Kinetika

Kinetika proučava odnose kretanja tijela i ICT izvedenih uzoraka, odnosno snage i momenata. Kinetiku ne treba miješati sa kinematikom, koja proučava kretanja, bez razmatranja fizičkih okolnosti koje do njega dovode. Od sredine 20. stoljeća, izraz ...

Zakon održanja mase

Zakon održanja mase/materije kaže da će masa zatvorenog sistema ostati konstantna, bez obzira na procese koji se odvijaju unutar sistema. Ekvivalentan iskaz glasi da materija ne može biti stvorena/uništena, ako može biti pretvarana iz jednog obli ...

Moderna fizika

Termin moderna fizika odnosi se na post-klasičnu koncepciju fizike. Termin implicira da su klasični opisi fenomena nepotpuni i da su netačni, i da "moderan" opis stvarnosti zahtijeva da teorije uključuju elemente kvantne mehanike ili Einsteinove ...

Historija fizike

Od davnina su ljudi pokušavali svhatiti ponašanje i osobine materije, zašto objekti padaju na zemlju kada izgube oslonac, zašto različiti materijali imaju različite osobine, i slično. Tajnovita je bila i priroda svemira, kao naprimjer oblik Zemlj ...

Newtonovi zakoni kretanja

Newtonovi zakoni kretanja jesu zakoni klasične mehanike objavljeni 1687. u djelu Matematički principi prirodne filozofije Isaaca Newtona koji predstavljaju temelje današnje moderne mehanike.

Cerera (mitologija)

U rimskoj mitologiji, Cerera je božica rastućih biljaka, plodnosti i majčinske ljubavi. Cereri se klanjalo u rimskoj religiji, a i danas joj se klanjaju u neopaganizmu. Cerera je obično istovjetna sa grčkom božicom Demetrom, te sa Izidom u egipat ...

Pluton (mitologija)

Pluton znači "bogat", a dolazi od grčke riječi ploutos – "bogatstvo". Grci su Hada takoder zvali Pluton, a Rimljani su poslije preuzeli to ime za svog boga. U grčkom jeziku, Pluton se piše Πλούτων Ploutōn. Plutonovo ime je povezano i sa grčkim po ...

1. januar

1801 – Otkrivena Cerera, prva patuljasta planeta u Sunčevom sistemu 1808 – Zabranjen uvoz robova u SAD 1960 – Nezavisnost Kameruna Stupio na snagu Sporazum o slobodnoj trgovini izmedu Ukrajine i Evropske unije. 1981 – Grčka se pridružuje Evropsko ...

Pluton

Pluton je prva po veličini patuljasta planeta u Sunčevom sistemu i druga po masi, nakon Eride. Pluton je udaljen 39.44 AJ ili 5.913.520.000 km od Sunca, ima prečnik od 2.274 km i masu 1.27 × 10 22 kg. Pluton je manji od ostalih planeta, kao i od ...

Prazeodij

Prazeodij jeste hemijski element sa simbolom Pr i atomskim brojem 59. U periodnom sistemu se nalazi u grupu lantanoida, pa se stoga ubraja u metale rijetkih zemalja. Zbog obojenosti njegovih spojeva dobio je i ime: iz grčke riječi prásinos što zn ...

Cerij

Cerij jest hemijski element sa simbolom Ce i atomskim brojem 58. To je mehki, duktilni srebreno-bijeli metal koji posivi kada se izloži djelovanju kisika iz zraka, a mehak je tako da se može rezati nožem. Cerij je drugi element u seriji lantanoid ...

Proteinogena aminokiselina

Proteinogene aminokiseline su aminokiseline koje su prekursori proteina i koje su u proteine uklučene kontranslacijski – to jest, za vrijeme prevodenja genetičkog koda. Kod prokariota postoje 22 proteinogene aminokiseline, ali je kod eukariota sa ...

Esencijalna aminokiselina

Esencijalne aminokiseline su one koje se ne mogu sintetizirati de novo u oraganizmu, pri čemu se obično se misli na ljudski. Zato se, za normalno odvijanje metabolizma i održavanje homeostaze moraju redovno unositi putem hrane.

Bjelančevine

Bjelančevine ili proteini su makromolekule koje su nastale medusobnim spajanjem aminokiselina. Dogovoreno je da se spojevi koji broje manje od 50 aminokiselina u niz nazivaju polipeptidi, da se makromolekule sa preko 50 aminokiselina nazivaju pro ...

Triptofan

Triptofan je α–aminokiselina koji se koristi u biosintezi proteina. Triptofan sadrži α-amino grupu, α–karboksilnokiselinsku grupu i bočni lanac indola, što ga čini nepopularnom aromatskom aminokiselinom. Esencijalan je kod ljudi, što znači da ga ...

Glutaminska kiselina

Glutaminska kiselina je jedna od 20-23 proteinogene aminokiseline, čiji su kodoni: GAA i GAG. Nije u kategoriji esencijalnih aminokiselinâ. Karboksilatni anion i soli ove kiseline su poznati kao glutamati, koji su u nervnom sistemu važan neurotra ...

Asparaginska kiselina

Asparaginska kiselina ili aspartična kiselina – skraćenice: Asp ili D ; Asx ili B – je α-aminokiselina. To je proteogena, neesencijalna aminokiselina, formule HOOCCHCH 2 COOH, čiji je karboksilni anionski oblik aspartat. Putem transaminacije, asp ...

Serin

Serin je aminokiselina sa hemijskom formulom HO 2 CCHCH 2 OH. To je jedna od proteinogenih aminokiselina. Njegovi tripleti u genetičkom kodu su UCU, UKC, UCA, UCG, AGU i AGC. Na osnovu hidroksilne grupe, serin je klasificiran kao polarna aminokis ...

Prolin

Prolin je neesencijalna aminokiselina, što znači da se u ljudski organizam mora unositi hranom. To je α - aminokiselina, jedna od 20 glavnih aminokiselina. Njegovi kodoni su CCU, CCC, CCA i CCG. Jedinstvenost medu 23-protein formirajućih aminokis ...

Alanin

Alanin, 2-aminopropionska kiselina – skraćenice Ala i A – je neesencijalna aminokiselina sa. Njekovu ugradnju u proteinski lanac kodiraju tripleti GCU i GCC. Alanin se javlja u vidu dva enantiomera: β-alanin – NH 2 CH 2 CH 2 COOH – se javlja kod ...

Leucin

Leucin je aminokiselina razgranatog lanca, α-aminokiselina, klasificirana kao hdrofobna zbog izobutilnog bočnog lanca. Njena hemijska formula je HO 2 CCHCH 2 CH 2. L-Leucin je genetički kodiran putem šest kodona: UUA, UUG, CUU, CUC, CUA i CUG, a ...

Peptid

Peptidi su kratki polimeri aminokiselina, povezani peptidnim vezama. Njihova hemijska struktura je kao i kod proteina, ali su manje dugi. Prema broju sastavnih aminokiselina, mogu biti u obliku dipeptidnih, tripeptidnih, tetrapeptidnih, odnosno p ...

Biosinteza

Biosinteza je višestupanjski, enzimski – katalizirani postupak, gdje se supstrati pretvara u složenije proizvode u živim organizmima. U biosintezi, jednostavni spojevi se modificiraju, pretvaraju u druge spojeve ili se spajaju da bi nastale makro ...

Snježna sova

Snježna sova, poznata i kao arktička sova ili bijela sova, jest krupna vrsta sove iz porodice pravih sova. Nastanjuje tundre sjevernih dijelova Evroazije i Sjeverne Amerike. Živi na visinama od nivoa mora pa do 1.100–1.500 metara nadmorske visine ...

Medicinska informatika

Medicinska informatika je naučna disciplina koja se bavi teorijom i praksom informacijskih procesa u medicinskom radu, pri čemu se pod informacijskom procesima misli na obuhvaćanje, prijenos, pohranu i pretvorbu podataka, to jest na obradu podata ...

Dijagnoza

Za ostala značenja pogledati: Dijagnoza čvor Dijagnoza je izraz koji se u medicini koristi za prepoznavanje bolesti. Dijagnozu postavlja ljekar na osnovu anamneze dobiveni podaci o bolesniku i njegovoj bolesti, te simptoma i rezultata različitih ...

MKB 10

MKB-10, je klasifikacija koja je kod nas i u svijetu našla široku primjenu. Postoji potreba za kvalitetnim pokazateljima s područja mortalitetne i morbiditetne statistike. Upravo upotreba četveroznakovne šifre MKB-10 je bolja i preciznija od dija ...

Medicina

Medicina je naučna oblast čiji su predmet interesovanja zdravlje i blagostanje živih bića, najprije podrazumjevajući zdravlje čovjeka, a potom i zdravlje nekih redova životinja. Riječ medicina porijeklom je iz latinskog jezika i znači lijek, a up ...

Muzafer Mujić

Muzafer Mujić je bosanskohercegovački ljekar i fiziolog poznat po svojim doprinosima u klasifikaciji simpatomimetičkih lijekova i komparativnoj farmakodinamici imidazolina. Profesor je emeritus na Univerzitetu u Sarajevu i glavni urednik Bosnian ...

Glavobolja

Glavobolja je akutan ili hroničan bol u glavi koja je ujedno i najčešća tegoba koja pogada ljudsku rasu. Najčešće se javlja u dobi izmedu 25 - 35 god. Kao i u drugim dijelovima tijela bol daju one strukture koje imaju senzitivne bolne završetke.

Medical Subject Headings

Medical Subject Headings − poznatije po skraćenici MeSH − je tzv. kontrolirani rječnik za indeksiranje knjiga i članaka iz medicine, biologije i drugih prirodnih nauka, a može da se koristi i kao riznica koje olakšava pretraživanje informacija. R ...

Sjemenski kolikulus

Sjemenski kolikulus ili verumontanum prostatskog uretera je orijentir udaljen od ulaza ejakulacijskog kanala. Verumontanum je termin preveden sa latinskog i znači gorski greben, što je referenca za karakterističnu srednju nadmorsku visinu uroteli ...

Psihijatrijska bolnica Jankomir

Psihijatrijska bolnica Jankomir namijenjena je za hospitalnu dijagnostiku i liječenje psihičkih poremećaja, ambulantnu dijagnostiku i liječenje prethodno navedenih psihičkih poremećaja, liječenje bolesnika u porodici prihvatitelja, epidemiološka ...

Onkologija

Onkologija je interdisciplinarna nauka o uzrocima, faktorima, prevenciji i općoj prirodi pojave i rasta i liječenje tumora. U to područje su usmjerena istraživanja iz oblasti više osnovnih bioloških i medicinskih nauka, kao što su: biohemija, gen ...

Histologija

Histologija je biološka nauka o tkivima, koja ima veoma značajnu primjenu u medicini. U širem smislu, histologija uključuje mikroskopsku anatomiju, ogranak anatomije. Sljedstveno tome, patohistologija je nauka patološkim promjena tkiva.

Integralni membranski protein

Integralni membranski protein je tip membranskih proteina koji su permanentno privezani za biološke membrane. Ovdje su uključeni svi transmembranski proteini, ali svi IMP nisu transmembranski proteini. IMPs comprise a significant fraction of the ...

Farma (reality show)

Farma jest reality show koji je stvorila švedska produkcijska kuća Strix. Emitovana u više od 40 zemalja, Farma je jedan od njihovih najboljih formata, uključujući Survivor, Bar i druge. U nekim zemljama show producira Endemol, u saradnji sa Stri ...

Parovi (reality show)

Parovi srpski je reality show koji se emituje od 24. decembra 2010. godine na Happy TV. Cilj učesnika ovog realityja je da za nekoliko mijeseci pokušaju da prevazidu sva izbacivanja kako bi došli do finalne epizode realityja, u kojoj će pokušati ...