ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 57

Indol

Indol je aromatično heterociklično organsko jedinjenje. Ima bicikličnu strukturu, od šestočlanog benzenovog prstena koji je spojen sa petočlanim pirolovim prstenom. Često se susreće u mirisima i lijekovima, a spojevi koji sadrže indolni prsten se ...

Horionski gonadotropin čovjeka

Ljudski horionski gonadotropin je hormon koga proizvode ćelije u okruženju rastućeg embriona, koji, nakon implantacije, na kraju formira placentu. Prisustvo hCG otkriva se u nekim testovima trudnoće, proizvodi se u hipofizi muškaraca i žena svih ...

Luteinizirajući hormon

Luteinizirajući hormon – takoder poznat I kao lutropin, a ponekad i lutrofin) – je hormon koga proizvode gonadotropne ćelije prednjeg režnja hipofize. Kod žena, akutni porast LH pokreće ovulaciju i razvoj žutog tela. U muškaraca, gdje je LH je ta ...

Adenin

Adenin je nukleobaza sa različitim ulogana u biohemijskim pocesima, uključujući i ćelijsko disanje, u formi energijski bogatog adenozin trifosfata i kofaktora nikotinamid adenin dinukleotida, flavin adenin dinukleotida i u biosintezi proteina, ka ...

Meta-Tiramin

meta -Tiramin, poznat i kao m -tiramin i 3-tiramin, je endogeni amin u tragovima neuromodulator i strukturni analog fenetilamina. To pozicijski izomer para -tiramina i, slično njemu, ima učinke na adrenergične i dopaminergične sisteme. Kod ljudi, ...

Fermentacija

Fermentacija pojam koji u hemiji i biologiji označava pretvaranje odredenih organskih spojeva putem djelovanja enzima. U biotehnologiji fermentacija se koristi u kontroliranim uslovima. To se postiže bilo dodavanjem neophodnih enzima ili dodavanj ...

Citrulin

Citrulin je α-aminokiselina – organsko jedinjenje koje je imenovano po latinskom nazivu citrullus = lubenica. Iz lubenice je prvi put izolovan 1914. Konačna identifikacija je uradena 1930. Hemijska formula ovog spoja je: H 2 NCONHCH 2 3 CHNH 2CO ...

Jednonukleotidni polimorfizam

Jednonukleotidni polimorfizam, u genetici je odrednica za pojavu zamjene mjesta jednog od nukleotida nekim drugim nukleotidom. Primjerice, ako je posmatrana sekvenca na odredenoj lokaciji gena posmatrane biološke vrste sastavljena od niza nukleot ...

EC broj enzima

Komisijski broj enzima je oznaka svakog enzima u pregledu njihove klasifikacije, na osnovu hemijske reakcije koju kataliziraju. Ova sistemska nomenklatura enzima, svaki EC broj je povezuje s preporučenim imenom za odgovarajući enzim. Strogo govor ...

Vakuola

Vakuole su organele pojedinih eukariotskih ćelija, sa mnogo različitih funkcija. Oivičene su jennoslojnim ili dvoslojnim unutrašnjim membranama oivičene. Najčešće služe su za skladištenje i/ili sekreciju odredenih metabolita i za odvijanje njegov ...

Maleat izomeraza

Maleat izomeraza – u enzimilogiji – je enzim koji katalizira hemijske reakcije: maleat ⇌ {\displaystyle \rightleftharpoons } fumarat. Ovaj enzim pripada porodici izomeraza, posebno cis-trans izomeraza. Sistematsko ime ove klase enzima je maleat c ...

Mokraća

Mokraća je tečni tjelesni otpadni produkt, nastao u bubrezima procesom filtracije iz krvi. Eliminacija urina se vrši aktom mokrenja kroz mokraćnu cijev.

Folikulostimulirajući hormon

Folikulostimulirajući hormon je hormon koji se sintetizira i izlučuje u prednjem režnju hipofize. FSH zajedno sa luteinizirajućim hormonom ima važnu ulogu u spolnom sistemu. Kod muškaraca, pojačava proizvodnju androgen-vezajućeg proteina u Setoli ...

Fibrilin-1

Fibrillin-1 je protein koji je kod ljuidi kodiran iz genskog lokusa FBN1, koji se nalazi na hromosomu 15. FBN1 je gen od 230 kb, sa 65 kodirajućih egzona za poliprotein koji sadrži 2.871 aminokiselinu, a proteolitski se razlaže na C-kraju, pomoću ...

Cumulus oophorus

Cumulus oophorus ili discus proligerus je klasster ćelija zvanih kumulusne ćelije koji okružuje i oocit uj jajničkom folikulu i nakon ovulacije. U antralnom folikulu može se smatrati produžetkom strukture zvane membrana granulosa. Unutrašnji sloj ...

Kortikotropinu slični intermedijarni peptid

Kortikotropinoliki intermedijarni peptid, poznat i kao fragment adrenokortikotropnog hormona 18-39, je koji se prirodno pojavljuje kao endogeni neuropeptid sa dokosapeptidnom strukturom i sekvencom aminokiselina: Arg-Pro-Val-Lys-Val-Tyr-Pro-Asn-G ...

Denaturacija (biohemija)

Denaturacija je proces u kojem se bjelančevinama narušava kvartarna, tercijarna i sekundarna proteinska struktura koja je prisutna u njihovom prirodnom stanju. Gubitak se postiže vanjskim uticajem, agensima poput snažne kiseline ili baze, koncent ...

Očna vodica

Očna vodica je prozirna, želatinozna tečnost slična plazmi, koja sadrži niske koncentracije proteina. Luči se iz cilijarnog epitela, struktura koja podržava očno sočivo. Nalazi se u prednjoj i zadnjoj očnoj komori očne jabučice, u prostoru izmedu ...

Superantigen

Superantigenom posredovana aktivacija APC i T-ćelija dovodi do masovnog sistemskog lučenja limfokina u prvih nekoliko sati. Ovo dovodi do povećanja krvnih vrijednosti citokina IL-1, IL-2, IL-6, TNF-α, gama-interferona IFN-γ, upalnog proteina makr ...

Albumin

Albumin je najzastupljeniji protein krvne plazme, čini oko 40-60% proteina krvne plazme. Albumin se stvara u jetri i njegov poluživot je 15-20 dana. Ima ulogu u transportu raznih materija putem krvne plazme. Nekonjugovani bilirubin, razni hormoni ...

Enteroglukagon

Enteroglikagon je peptidni hormon, izveden iz prekursora proglukagona, koji izlučuju EG ćelije crijevne sluznice završnog dijela ileuma i debelog crijeva. Oslobada se nakon unosa miješanog obroka ugljikohidrata i lipida i usporava pražnjenje želu ...

Deaminacija

Deaminacija je uklanjanje jedne amino grupe iz date molekule. Enzimi koji kataliziraju ovu reakciju se nazivaju deaminaze. U ljudskom tijelu, deaminacija se odvija prvenstveno u jetri, ali glutamat takoder deaminira i u bubrezima. Deaminacija je ...

Enzim

Enzim je svaki protein sposoban da katalizira neku biohemijsku reakciju u živim organizmima. Reakcije koje se dešavaju u organizmu ne mogu uvijek same de se završe, a u tom slučaju im pomažu enzimi. Svaka biohemijska reakcija ima svoj posebni enz ...

Albinizam

Albinizam prirodena i nasljedna nesposobnost organizma da stvara pigment melanin. Poznat je i kao hipomelanoza i amelanoza. Nastaje zbog nedostatka enzima tirozinaze, a očituje se u djelimičnoj ili potpunoj depigmentaciji kože, dlaka i šarenice o ...

Zona pellucida

Zona pellucida je glikoproteinski sloj koji okružuje ćelijsku membranu sisarskog oocita, kao njegov značajan dio. Zona pellucida se najprije pojavljuje u primarnom oocitu, a izlučuje ju oocit i folikulske ćelije. Okruženje joj je cumulus oophorus ...

Citofiziologija

Citofiziologija ili ćelijska fiziologija i fiziologija ćelije je biološka nauka o aktivnostima koje se odvijaju u ćeliji da bi se održala u životu. Izraz "fiziologija" odnosi se na sve normalne funkcije koje se odvijaju u živom organizmu. Apsorpc ...

Amilin

Amilin ili otočićni amiloidni polipeptid i insulski amiloidni polipeptid, je peptidni hormon od 37 aminokiselinskih ostataka. Kosekretira se sa insulinom iz β-ćelije pankreasa, u omjeru od približno 100: 1. Ima ulogu u regulaciji glikemije, uspor ...

Bakterija

Bakterija je prokariotski mikroorganizam dužine nekoliko mikrometara. Bila je medu prvim oblicima života koji su se pojavili na Zemlji i prisutna je u većini njenih staništa. Bakterije naseljavaju tlo, vodu, termalna vrela, radioaktivni otpad i d ...

Hipofiza

Hipofiza je najznačajnija endokrina žlijezda. Proizvodi mnoge hormone i upravlja radom svih drugih žlijezda. Nalazi se sa donje strane mozga i žlijezda je s unutrašnjim lučenjem, a funkcionalno je povezana sa hipotalamusom. Gradena je od tri teme ...

Dopamin

Dopamin je hemijski spoj koji u centralnom i perifernom nervnom sistemu deluje kao neurotransmiter. Izlučuje ga hipotalamus, a djeluje kao hormon inhibicije lučenja prolaktina iz hipofize. Iz dopamina se sintetiziraju adrenalin i noradrenalin.

Lipotropin

Lipotropin je naziv za dva hormona koji nastaju cijepanjem proopiomelanokortina. Prednji režanj hipofize proizvodi prohormon POMC, koji se zatim ponovno cijepa i tvori adrenokortikotropin i β-lipotropin.

Dvopolarizirani ion

Dvopolarizirani ion ili hermafroditni ion je molekula koja sadrži podjednak broj pozitivno i negativno nabijenih funkcijskih grupa, uključujući i samo po jednu takvu. Ovakvi ioni se takoder mogu označiti kao unutrašnje soli. Naprimjer, s aminokis ...

Helacija

Helacija je tip vezanja iona i molekula za metalne ione. Uključuje stvaranje ili prisustvo dvaju ili više odvojenih koordinatnih veza izmedu polidentatnih liganda i jednog centralnog atoma. Ti ligandi nazivaju se helanti, helatori, helatni agensi ...

Fosfokreatin

Fosfokreatin, znan i kao kreatin-fosfat ili PCr, je fosforilirana kreatinska molekula koja služi kao brzo mobilizirajuća rezerva visokoenergetskih fosfata u skeletnim mišićima, miokardu i mozgu do recikliranja u adenozin-trifosfat, valutu ćelijsk ...

Body building

Bodibilding je planski, sistemski i trajni proces hipertrofije, definicije muskulaturnog sistema i tjelesne simetrije. Počeci body buildinga sežu u 19. vijek, kada je počelo veće zanimanje za mišićav izgled tijela po uzoru na stare Grke. Na treni ...

Escherichia coli

Esherichia coli, uobičajeno ešerihija, jeste gram-negativna bakterija, štapićastog oblika, koja naseljava crijeva čovjeka i životinja. Predstavlja dio crijevne flore i neophodna je za proces varenja i sinteze nekih supstanci. E. coli je i indikat ...

Endoplazmatski retikulum

Endoplazmatski retikulum je najšire zastupljena ćelijska, odnosno citoplazmatska, organela i predstavlja sistem membrana. U citoplazmi se nalaze u obliku relativno spljoštenih kesica ili razgranate mreže cjevčica. Membrane zatvaraju prostor koji ...

Renin

Renin ili angiotenzinogen je enzim koji učestvuje u tijelu kao renin-angiotenzin aldosteron, poznat kao renin-angiotenzin aldosteronska osa, koja učestvuje u vanćelijskoj zapremini, formiranu od krvne plazme, limfne i medućelijske tečnosti i arte ...

Gonadotropin-oslobadajući hormon

Gonadotropin-oslobadajući hormon je hormon koji oslobadaju neuroni u hipotalamusu u sistemu krvnih sudova portalnog sistema u hipofizi. To je dekapeptid koji stimulra prednji režanj hipofize za oslobadanje gonadotropina.

Transmembranski domen

Transmembranski domen se najčešće označava kao transmembranski alfa heliks transmembranskog proteina. Naziva se domenom po alfa-heliksu u membrani koji može biti savijen neovisno od ostatka proteina, slično domenima protrina rastvoljivih u vodi. ...

Ciklus ureje

Ciklus ureje je metabolički ciklus u kojem sisari i još neki organizmi smanjuju koncentraciju amonijaka u krvi i vanćelijskom prostoru. Nakupljanje amonijaka u organizmu je posljedica katabolizma aminokiselina. Pošto amonijak, pri visokim koncent ...

Kinetika enzima

Enzimska kinetika je nauka o kinetičkim procesima hemijskih reakcija koje kataliziraju enzimi. Istovremeno, ovaj termin se odnosi i na sam tok procesa. Enzimska kinetika se odnosi na brzinu reakcije, koja se mjeri i efektima različitih istraživan ...

Fenil grupa

Fenil grupa ili fenil prsten – u organskoj hemiji – je ciklična grupa atoma sa formulom C 6 H 5. Fenil grupe blisko srodne benzenu i mogu se posmatrati kao benzenski prsten, umanjen za vodik, koji služi kao funkcijska grupa. Fenil grupe imaju šes ...

Karboksi-lijaza

Karboksi-lijaze ili dekarboksilaze su ugljik-ugljik lijaze koje dodaju ili oduzimaju karboksil grupu iz organskih jedinjenja. Ovi enzimi kataliziraju dekarboksilaciju aminokiselina, beta-keto kiselina i alfa-keto kiselina.

Serotonin

Nastaje iz aminokiseline triptofan. Najprije dolazi do hidroksilacije triptofana uz pomoć enzima triptofan hidroksilaza. Za ovaj proces važan je tetrahidrobiopterin. Sljedeći korak je dekarboksilacija 5 hidroksi triptofana do serotonina.

Gastrin

Gastrin je peptidni hormon koji stimulira lučenje želučane kiseline u parijetalnim ćelijama želuca i pomaže u njegovoj pokretljivosti. Oslobadaju ga G-ćelije u pilornom antrumu želuca, dvanaestopalačnom crijevu i gušterači. Gastrin se veže za hol ...

Ribonukleinska kiselina

Ribonukleinska kiselina je biološki važan tip molekula koje imaju značajnu ulogu u kodiranju, dekodiranju, regulaciji i ekspresiji gena. RNK i DNK predstavljaju dva tipa nukleinskih kiselina, koje sa proteinima spadaju u esencijalne makromolekule ...

Proteoliza

Proteoliza je razlaganje proteina na manje polipeptide ili aminokiseline. Nekatalizoirane peptidne veze u hidroliziraju se vrlo sporo, trajuči stotinama godina. Proteoliza je obično katalizirana ćelijskim enzimima pod nazivom proteaze, ali može n ...

Ciklosporin

Ciklosporin je prirodni proizvod, inhibitor kalcineurina, koji se koristi kao imunosupresivni lijek. Uzima se na usta ili injekcijama u venu za reumatoidni artritis, psorijazu, Crohnovu bolest i nefrotski sindrom, a u transplantacijama organa s z ...

Antibiotik

Antibiotici su hemijski agensi koji mogu potpuno uništiti patogene mikroorganizme ili zaustaviti njihov rast ili razmnožavanje bez pričinjavanja značajnije štete organizmu domaćinu. Savremena medicina snažno se oslanja na upotrebu ovakvih hemijsk ...