ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 117

Tonij

Tonij je prvi geološki period ere neoproterozoik. Tonij je najraniji od tri geološka perioda neoproterozojske ere, koji je trajao od prije milijardu do približno 720 miliona godina. Slijedio je iza stenijjskog perioda mezoproterozojske ere, a iza ...

Probavni sistem sisara

Sisari se hrane hranom biljnog i životinjskog porijekla. Prema načinu ishrane dijele se na svaštojede mesoždere biljojede Probavni sistem se sastoji od: usta, želudca, tankog crijeva, i debelog crijeva

Genski pištolj

Genski pištolj ili sistem biolističke isporuke čestica, izvorno dizajniran za genetičku transformaciju biljaka, je uredaj za injektiranje ćelije s novom genetičkom informacijom. Korisni nosač je elementarna čestica a teškog metala obložena plazmi ...

Kraško polje

Kraško polje ili polje u kršu je geološki fenomen, i predstavlja najveća udubljenja u krečnjačkim terenima. Termin kras dobio je naziv po geografskoj oblasti, koja se nalazi na granici izmedu Italije i Slovenije. Oblast je ograničena potezom Monf ...

Tamno masno tkivo

Tamno masno tkivo ili tamna mast je masni organ, skupa sa bijelim masnim tkivom. Tamno masno tkivo nadeno je skoro kod svih sisara. Klasifikacija tamne masti se odnosi na dvije različita skupine ćelije sa sličnim funkcijama. Prva dijeli zajedničk ...

Uva

Uva. Uva je zimzelena ljekovita biljka iz porodice Ericaceae koja može narasti do 10 cm visine. Može da raste u hladnijim krajevima i nije osjetljiva na mraz. Cvjeta od aprila do jula, a sjeme sazrijeva od jula do septembra. Cvjetovi su hermafrod ...

Poskok

Poskok je ujedno najveća, najotrovnija i najopasnija evropska otrovnica. Glava mu je srcolikog izgleda, s karakterističnim roščićem na vrhu nosa. Boja tijela varira u zavisnosti od prebivališta i ide od svijetlosive do crvenkastosmede. Vijugava l ...

Ćelijska komunikacija

Ćelijska komunikacija dio je složenog sistema komunicirtanja koji upravlja osnovnim ćelijskim aktivnostima i koordinira djelovanja ćelije. Sposobnost ćelija da percipiraju i pravilno reaguju na svoja mikrosredinu osnova je razvoja, popravljanja t ...

Operon

Operon je funkcionalni, kompleksni sistem genomske DNK koji sadrži klaster gena, pod početnom kontrolom jedne od njegovih komponenti – gena promotora. Geni se prepisuju zajedno u lanac iRNK i prevode bilo zajedno u citoplazmi ili prolaze kroz pre ...

Kičmeni pršljen

Kičmeni pršljen ili kratko pršljen − u kičmenjaka − je dio kičmenog stuba, nepravilana kost sa kompleksnom strukturom sastavljen od koštanog tkiva i hijaline hrskavice, čije proporcije variraju u skladu sa segmentom kičme i vrstom kičmenjaka. Tok ...

Haploidija

Haploidija je pojava da broj hromosoma u hromosomskoj garnituri obuhvata jedan genom, tj. jednostruki broj hromosoma je n. Ovaj vid ploidije karakterističan je za gamete – spolne ćelije. Kod vrsta sa spolnim razmnožavanjem i bez hromosomskih mutc ...

Morfometrija

Morfometrija odnosi se na kvantitativnu analizu oblika, koncept koji obuhvata veličinu i oblik. Morfometrijske analize obično se izvode na organizmima, a korisne su u proučavanju njihovih fosilnih zapisa, uticaja mutacija na oblik, razvojnih prom ...

Orthonectida

Orthonectida je malo koljeno malo poznatih parazitskih morskih beskičmenjaka koji su medu najjednostavnijim višećelijskim organizmima. Članovi ovog tipa poznatiji su kao ortonektide.

Socioantropologija

Socioantropologija proučava čovjeka kao društveno i kulturno biće, odnosno kulturu u najširem smislu. Pojam kulture može imati višestruko i višeslojno značenje, ali se isključivo veže za čovjeka i njegovu djelatnost. Ona obuhvata sveukupnost nauč ...

Denticija

Denticija je termin koji označava razvoj zuba i njihov raspored u ustima. Konkretno, karakterističan je raspored, vrsta i broj zuba kod odredene vrste u odredenoj životnoj dobi. To se odnosi na nicanje, broj, tipu i morfo-fiziološka obilježja zub ...

Egzotermni proces

Pojam egzotermni proces ili egzotermna reakcija – u termodinamici – opisuje proces ili reakciju koja oslobada energiju iz sistema u okolinu, obično u obliku toplote, ali i u obliku svjetlosti, struja ili zvuk. Termin "egzotermni" prvi je smislio ...

Virulencija

Virulencija ili virulentnost je sposobnost mikroorganizama da izazovu bolest, odnosno stepen njegove patogenosti. Faktori virulentnosti bakterija obično su bjelančevine koje omogućavaju procese koji se označavaju kao: adhezija, kolonizacija, i in ...

Askorbat-ferireduktaza

Askorbat ferireduktaza je enzim sistematskog imena Fe: askorbat oksidorektuktaza. Ovaj enzim katalizira slijedeću hemijsku reakciju: Askorbatna ferireduktaza je dihem citokrom koji djeluje na heksacijanoferat III i druge helate gvožda.

Adaptacijski tip

Adaptacijski tip je populacija ili takson koji svojim distinktivnim – morfološko-anatomskim, fiziološkim i drugim osobenostima, tj. organizacionim i funkcionalnim prilagodbama imaju potencijal za zaposjedanje odredenog slobodnog ili nedobvojno is ...

Nasirudin Tusi

Nasirudin Tusi, punog imena Muhammad ibn Muhammad ibn al-Hasan al-Tūsī bio je perzijski polimat, arhitekt, filozof, ljekar, naučnik i teolog. Često se smatra tvorcem trigonometrije kao samostalne matematičke discipline. Muslimanski učenjak Ibn-Ha ...

Cochineal

Cochineal je vrsta štitastih uši iz podreda Sternorrhyncha, iz kojeg se dobija rumena boja karmin. Postoje druge vrste iz roda Dactylopius koje mogu biti korištene za proizvodnju cochineal ekstrakta, ali ih je veoma teško razlikovati od D. coccus ...

3D printanje

Trodimenzionalno printanje jeste način brze izrade prototipa kojim se uredajima zasnovanima na patentiranoj 3D tehnologiji Massachusetts Institute of Technology "ispisuju”, tj. direktno iz 3D CAD programa izraduju fizički predmeti u prostoru. Tro ...

Uljana repica

Uljana repica – poznata i kao repica – jest biljka svijekupusnjača, koja se konzumira u Kini i Južnoafričkoj Republici kao povrće. Ime joj potiče od latinske riječi za repu. Pod repom, Brassica napobrassica, ponekad se smatraju i razne B. napus. ...

Melanthiaceae

Melanthiaceae je porodica cvjetnica, poznatik kao čemerike, zeljastih biljaka ili trajnica Sjeverne hemisfere. Skupa sa mnogim drugim lilioidnim monokotiledonama, rani autori smatrali su članove ove porodice pripadnicima porodice Liliaceae, dijel ...

Obična grbaštica

Obična grbaštica ili baštenska sočivica, ponekad zvana i kao baštenska salata kako bi se razlikovala od srodnog dragušca. Prilično brzo raste i jestiva je biljka. Baštenska salata je genetički povezana s potočarkom i senfom sa kojima dijeli papre ...

Testosteron

Testosteron je važan seksualni hormon koji postoji kod oba pola, ali se razlikuje u količinama i koncentraciji, ali u principu je muški polni hormon i spada u steroidne hormone. Testosteron se primarno luči kod muških u testisima, a kod ženskih u ...

Zigot

Šablon:Infobox embryology Zigot nastaje spajanjem dvije gametne ćelije tokom spolne reprodukcije. Kod višećelijskih organizama ovo je najraniji stupanj embrija, tj. embriogeneze. Kod jednoćelijskih organizama, oni su sami zigot, koji dijeljenje s ...

Krvna ćelija

Krvne ćelije, zvane i hematopoietske ćelije ili hemociti su ćelije koje nastaju putem hematopoeze i uglavnom se nalaze u krvi. Kod sisara, one se svrstavaju u tri opće kategorije: bijele krvne ćelije – leukociti, i krvne pločice – trombociti. &lt ...

Glikoliza

Glikoliza – od srarog termina glikoza, za glukozu – je metabolitski put koji pretvara glukozu C 6 H 12 O 6 u piruvat, CH 3 COCOO − + H +. Slobodna energija koja se u tom procesu oslobada, koristi se za formiranje visoko-energetskih spojeva ATP i ...

Polenski kalendar

Polenski kalendar se koristi za prikaz vrha učestalosti polena u zraku, za različite vrste biljnog polena koje, kod nekih ljudi, izazivaju alergijske reakcije

Odoljen

Odoljen je višegodišnja zeljasta biljka iz porodice Valerianaceae koja naraste i do 2 metra visine. Korijenje je razgranato dužine i do 20 centimetara. Listovi su perasto nazubljeni i oni bliže korijenu se donekle razlikuju od onih pri vrhu. Cvje ...

Klon

Klon je skup genetički identičnih molekula, ćelija i/ili organizama koji potiču od jedne ćelije ili organizma, putem mogućih oblika bespolnog razmnožavanja. Termin je skovao H. J. Webber 1903., uz izričitu namjeru da doprinese razvoju leksike tad ...

Tjelesna šupljina

Tjelesna šupljina ili tjelesna duplja je bilo koji prostor ili pretinac ili potencijalni prostor u životinjskom tijelu. U šupljinama se nalaze unutrašnji organi i druge strukrure; šupljine kao potencijalni prostori sadrže tekućinu. Dvije najveće ...

Izoshizomer

Izoshizomeri su parovi restrikcijskih enzima koji su specifični za istu sekvencu prepoznavanja. Naprimjer, SphI i BbuI su jedan drugom izoshizomeri. Prvootkriveni enzima koji prepoznaje datu sekvencu je poznat kao prototip; svi kasnije utvrdeni e ...

Jedarni receptor

U oblast molekulske biologije, jedarni receptori su klasa proteina u ćelijama i koji su odgovorni za odgovor na steroidne i tiroidne hormone, kao i niz drugih molekula. Nakon aktivacije, ovi receptori, zajedno sa drugim proteinima, učestvuju u re ...

Biološka membrana

Biološka membrana, biomembrana je selektivno propusna membrana koja razdvaja ćelije od vanjskog okruženja ili stvara unutarćelijske strukture. Biološke membrane, u obliku eukariotskih ćelijskih membrana, sastoje se od fosfolipidnog dvosloja s ugr ...

Protein toplotnog šoka

Proteini toplotnog šoka su porodica proteina koje ćelije proizvode kao odgovor na izloženost stresnim uvjetima. Prvo su opisani u vezi sa toplotnim šokom, ali se sada zna da se ispoljavaju i tokom drugih stresova, uključujući izlaganje hladnoći, ...

Radikal (hemija)

Pojmom radikal ili slobodni radikal označavaju se atomi ili molekule sa najmanje jednim nesparenim valentnim elektronom, a koji su uglavnom reaktivni i lahko stupaju u reakcije. Radikali se označavaju sa jednom tačkom, naprimjer dušik-monoksid, k ...

Kapsida

Kapsida – – je proteinski omotač virusa. Graden je od nekoliko oligomernih strukturnih podjedinica proteina, zvanih protomere. Uočljive 3-dimenzijske morfološke podjedinice, koje mogu ili ne mogu odgovarati pojedinačnim proteinima, zovu se kapsom ...

Aromataza

Aromataza, takoder zvana i estrogen-sintetaza ili estrogen-sintaza, je enzim odgovoran za ključni korak u biosintezi estrogena. To je CYP19A1, član superporodice citohrom P450, u kojoj su monooksigenaze – katalizatori mnogih reakcije, uključenih ...

CSI: Miami

CSI: Miami je američka kriminalistička TV-serija koja je prvi put emitirana 23. 9. 2002. Nastala je kao tzv. spin-off serije CSI: Las Vegas. Serija prati istrage forenzičkog tima policije Miamija na čelu s poručnikom Horatiom Caineom. U okolnosti ...

Adaptacijska zona

Adaptacijska zona je osobito mjesto u općoj ekonomiji prirode, odredene mreža i kompleks životnih uvjeta ili mogućnosti. To može biti jedna ili sistem sličnih ekoloških niša koje stvarno ili potencijalno odgovaraju odredenom adaptivnom tipu. Veli ...

Citoliza

Citoliza ili osmotska liza, nastaje kada se ćelija raspada zbog osmotske neravnoteže koja je uzrokovala difuziju viška vode u ćeliju. Voda može ući u ćeliju difuzijom kroz ćelijsku membranu ili kroz selektivne membranske kanale nazvane akvaporini ...

Ionizirajuće zračenje

Ionizujuće zračenje sastoji se od emitiranja subatomskih čestica ili elektromagnetnog talasa koji imaju dovoljno energije da ionizuju atome ili molekule, odvajanjem elektrona. Čestice uglavnom putuju preko 1% brzine svetlosti, a elektromagnetni t ...

Polifenija

Polifenija je pojava više prepoznatljuvih fenotipova u okviru ekspresije istog genotipa, najčešće pod uticajem različitih ololišnih uvjeta. Ona je specijalni slučaj "plastičnosti fenotipa". Polifenizam je biološki mehanizam koji uzrokuje da osobi ...

Polifosfat

Polifosfati su soli ili estri polimernih oksianiona koji su formirani od tetraedarskog PO 4 fosfata, strukturne jedinice koja je vezana za zajednički atom kisika. Polifosfati mogu imati linearnu ili prstenastu strukturu. U biološkim procesima i s ...

Bradavica (dojka)

Bradavica ili mamila je izdignuti dio tkiva na površini dojke iz kojeg, kod žena, mlijeko napušta dojku kroz mliječne kanale koje hrani dojenče. Mlijeko može pasivno teći kroz bradavicu ili ga može izbaciti kontrakcija glatkih mišića koji se javl ...

Ćelijski rast

Ćelijski rast je termin oji se upotrebljava u kontekstu biološkog ćelijskog razvoja i ćelijske diobe. Kada se koristi u kontekstu ćelijskog razvoja, termin se odnosi na povećanje zapremine citoplazme i organela, kao i povećanje genetičkog materij ...

Kopriva

Kopriva ili žara višegodišnja je zeljasta biljka iz porodice Urticaceae. Druga imena: žara, velika kopriva, pitoma kopriva, žegavica.

Fenologija

Fenologija je nauka o periodičnosti životnih ciklusa biljaka i životinja pod uticajem sezonskih i medugodišnjih varijacija klimata, kao i ekoloških faktora. Fenologija se prvenstveno bavi datumima prvog pojavljivanja bioloških dogadaja u njihovom ...