ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 115

Smuk

Smuk je najveća bosanskohercegovačka zmija. Smuk je neotrovna zmija i može narasti i preko 2 m. Boja tijela je jednolična, sivkastosmeda bez jasnih šara. Nalazimo ga po livadama i šumskim proplancima do 1500 m ali se može naći i u naseljenim mjes ...

Stroma (tkivo)

Stroma – u životinjskom tkivu – je dio tkiva ili organa koji ima vezivnu i strukturnu funkciju. Sastoji se od svih dijelova koje ne sprovode specifične funkcije organa, kao naprimjer, vezivno tkivo, krvni sudov, nervi, kanali, itd. Drugi dio je p ...

Bioelement

Bioelementi ili biogeni elementi su redovno prisutni u suštinskim komponentama živih bića, u neorganskom ili organskom obliku. Pored ugljika, kisika i vodika, glavne hranjive tvari, od vitalnog značaja, za biljke su i dušik, fosfor, sumpor, kalij ...

Stolon

Stoloni – biologiji – su vodoravne anatomske poveznice izmedu organizama. Mogu biti dio organizma ili njegovog skeleta; tipski, stoloni životinja su vanjski skeleti.

Hipokampus

Hipokampus – u neuroanatomiji – je neuronska struktura u medijalnom dijelu sljepoočnog režnja mozga koja ima prepoznatljiv, zakrivljeni oblik uporediv sa mitološkim čudovišnim morskim konjem hipokampom čudovištem i rogovima Amona u egipatskoj mit ...

Mukadima

Mukadima ili Uvod, Predgovor, Prelagomena, najveće je djelo arapskog filozofa Ibn Halduna. Djelo je objavljeno 1377. godine i sadrži rani pregled univerzalne historije. Neki moderni mislioci Mukadimu smatraju prvim djelom koji se bavi filozofijom ...

Probavni sistem

Sistem organa za probavu obuhvata sve strukture životinjskog organizma koje učestvuju u preradi hranljivih materija, od uzimanja hrane do izbacivanja nepreradenih i otpadnih tvari. Procesi varenja hrane u svim životinj­skim organizmima vode ka ra ...

Lubenica

Lubenica je povrće iz porodice tikava. Ona je jednogodišnja zeljasta biljka. Procentualno najviše u svom sastavu ima vode. Lubenica je veoma zdravo povrće, a posebno je dobra za bubrege. Veoma je slatka i ljudi je najčešće koriste kao poslasticu. ...

Wangari Maathai

Wangari Maathai - kenijska aktivistkinja, dobitnica Nobelove nagrade za mir 2004. godine, za njen doprinos održivom razvoju, demokratiji i miru.

Grejpfrut

Grejpfrut je biljka iz porodice Rutacea. To je zimzeleno drvo. Lišće je duguljasto, kožasto, eliptično i veoma široko. Plod je veličine od 10 do 15cm. Treba toplu klimu i veliku vlažnost. Nedovršeni članak Grejpfrut koji govori o biologiji treba ...

Pasivni transport

Pasivni transport je kretanje biohemijskih i drugih atomskih ili molekulskih materija preko ćelijskih membrana, bez potrebe za unos energije. Za razliku od aktivnog transporta, ne zahtijeva potrošnju ćelijske energije, jer je umjesto toga vodena ...

Spermatogeneza

Spermatogeneza je proces u kojem se muška spermatogonija razvija u zreli spermatozoid. Spermatozoidi su zrele muške reproduktivne ćelije kod mnogih višećelijskih organizama. Na taj način, spermatogenezu se može posmatrati kao mušku verziju gameto ...

Tučak

Tučak ili ginecij je ženski dio cvijeta skrivenosjemenjača, koji se sastoji od jednog ili više sraslih oplodnih listića, u čijoj unutrašnjosti se nalazi šupljina sa zamecima sjemena. Tučak ih štiti od mogućih vanjskih uticaja, osobito od isušivan ...

Limfni sud

Limfni sudovi, poznati i kao limfatski sudovi – u anatomiji – su strukture tankih zidova, koje provode limfu. Kao dio limfnog sistema, limfni sudovi su komplementarni sa cirkulacijskim sistemom krvotoka. Obloženi su endotelnim ćelijama, a imaju t ...

Sirak

Sirak je prosolika žitarica iz roda Sorghum, biljka kratkog dana. Uzgaja se za stočnu i ljudsku hranu, zelenu masu sijeno, silaža, postrni usjev; za dobijanje škroba, glukoze, sirupa, ulja, alkohola, metlice za metle. Postoje dvije podvrste: Andr ...

Speleologija

Speleologija je nauka koja istražuje nastanak i razvoj jama i pećina. Speleologija je interdisciplinarna nauka, kombinira znanje hemije, biologije, geologije, meteorologije, i kartografije; te analizira i prati podzemne vode i puteve. Ukratko, sp ...

Forbija

Forbija ili forb je termin koji označava svaku zeljastu cvjetnicu koja ne spada u graminoide. Upotrebljava se u općoj biologiji i vegetacijskoj ekologiji, posebno u proučavanjima livada i pašnjaka, kao i sloja vegetacije ispod glavnog sprata šuma ...

Populacija

Populacija je osnovna biološka jedinica grupne promjenljivosti – prirodni oblik postojanja praktično svih vrsta živih bića i osnovna cjelina evolucijskih procêsâ. Zanemarujući rijetke izuzetke, populacija se, u biološkom smislu, definiše kao pros ...

Hemijski proces

Hemijski proces – u naučnom smislu – je metod, sredstvo, način ili postupak mijenjanja jedna ili više hemikalija ili hemijskih spojeva. Takav hemijski proces se može javiti samostalno ili biti uzrokovan vanjskim silama, uključujući hemijske reakc ...

Antiserum

Antiserum je krvni serum koji sadrži policiklonska antitijela i upotrebljava se za stvaranje pasivnog imuniteta za mnoge bolesti. U početnim fazama razvoja medicine, pasivna transfuzija antitijela od preživjele osobe nekada je bio jedini poznati ...

Čaj (biljka)

Čaj je zimzeleno malo drvo, iz porodice Theaceae od čijeg lišća se pravi čaj. Cvjetovi su bijeli ili ružičasti, a plod je bobica koja ima više sjemenki. Najviše se gaje u Aziji. Sadrži: tein, adein, etarsko ulje i vitamin C.

Jajna ćelija

Jajna ćelija predstavlja ženski gamet, koji se obrazuje u procesu gametogeneze kod životinja i megagametogeneze kod viših biljaka. Sadrži haploidan broj hromozoma kao i spermatozoid, ali zato kod većine vrsta ima mnogo veću količinu citoplazme od ...

Pirevina

Pirevina, je višegodišnja ljekovita biljka. Raste kao korov po njivama i vlažnim mjestima. Lahko i brzo se razmnožava pomoću korijena. Dostiže i do 120 centimetara visine. Cvjeta u klasovima koji mogu biti dugački i do 10 centimetara. Pirevina cv ...

Auguste Comte

Auguste Comte, francuski matematičar, filozof i osnivač sociologije kao moderne, pozitivne, nauke o društvu. Auguste Comte je osnivač pozitivizma, filozofskog pravca koji odbacuje svaku metafiziku i uzima iskustvo kao jedini izvor pozitivne spozn ...

Amundsenov zaliv

Amundsenov zaliv se nalazi izmedu kanadske sjeverozapadne teritorije, ostrva Banks i ostrva Viktorija te Beaufortovog mora. Dugo je oko 402 km i široko 150 km.

Bosanski šargan

Bosanski šargan je zmija žuto smede boje sa isprekidanom lednom šarom koja je najčešće u vidu tamnih poprječnih pruga. Rijetko naraste iznad 40-tak centimetara. Naseljava planinske gudure i često se susreće na Bjelašnici. Najotrovnija je podvrsta ...

Greks (biologija)

Greks, takoder zvani i pseudoplazmodij ili golać započinje kao gomila jednoćelijskih ameba grupe Acrasiomycota ili Dictyosteliida; grex je latinska riječ za jato. Ćelije se okupljaju zajedno, tvoreći masu koja se ponaša kao organizirana, puževska ...

Molekularna sistematika

Molekularna filogenija je grana filogenije koja analizira nasljedne molekularne razlike, uglavnom u DNK, za dobijanje informacija o evolucijskim putevima, vezama i odnosima organizama. Rezultati molekularne filogenetičke analiza se izražavaju u k ...

Nermin Gözükırmızı

Nermin Gözükırmızı, naučni savjetnik i profesor Univerziteta u Istanbulu, rodena je 18. juna 1951. godine u Izmitu, Turska. Studije u Odjelu za botaniku – zoologiju započela je na Univerzitetu u Istanbulu Istanbul University, 1967. godine, a dipl ...

Bryophyta

Bryophyta je tradicijski naziv koji se odnosio na sve embriofite, kopnene biljke koje nemaju pravo provodno tkivo i stoga se zovu "nevaskularne" i/ili prave mahovine. Neke briofite imaju specijalizirana tkiva za transport vode. Medutim, budući da ...

DNK računarstvo

DNK računarom se naziva vrsta računara koja koristi dezoksiribonukleinsku kiselinu i molekularnu biologiju, umjesto tradicionalnog silicijumskog računara. Ova teorija bila je prvi put obradena 2004. godine, kada je Ehud Shapiro sa grupom saradnik ...

Motorni protein

Motorni proteini su klasa molekulskih motora koji su se sposobni kretati duž površine odgovarajućeg supstrata. Oni pretvaraju hemijsku energiju u medanički rad, putem hidrolize adenozin trifosfata. Rotacija bičeva, medutim, počiva na snazi proton ...

Borovnica

Borovnica biljka je iz porodice Vaccinium. Spada u vrstu divljeg voća i značajan je dio u ishrani nekih vrsta divljači. Cvjetovi su hermafrodični, to jest sadrže i tučak i prašnike. Pčele mogu da pomognu oprašivanju, ali nisu neophodne. Borovnica ...

Mezofita

Mezofite ili mezofiti su kopnene biljke koje su prilagodene na umjerene ekološke uslove, te nemaju prilagodbe ni na posebno suhe ni naročito vlažne sredine. Primjer njihovih staništa su seoske livade u čijim fitocenozama preovladavaju vrste rodov ...

Hapten

Hapteni su relativno male molekule koje izazivaju imunski odgovor samo ako su pričvršćene na veliki nosač, kao što je protein; nosač može biti onaj koji takode ne izaziva imunski odgovor sam. Jednom kada tijelo stvori antitijela na hapten-nosaču, ...

Proteinska podjedinica

Proteinska podjedinica – u In strukturnoj biologiji – je molekula proteina koji se spaja sa ostalim molekulama proteina da formira proteinski kompleks. Neki prirodni proteini imaju relativno mali broj podjedinica i stoga su opisani kao oligomerni ...

Sjemenjače

Sjemenjače ili spermatofite – poznate i kao fanerogame ili fenogame – obuhvataju one biljke koje proizvode sjemenke, otkuda im i potiče popularno ime. One su podgrupa embriofita ili kopnenih biljaka. Termin fanerogame ili fenerogame je izvedenica ...

Univerzitet u Banjoj Luci

Univerzitet u Banjoj Luci je uz Univerzitet u Sarajevu jedan od najvećih univerziteta u Bosni i Hercegovini, te jedan od dva javna univerziteta u RS. Osnovan je 7. novembra 1975. godine i ima šesnaest fakulteta. Većina fakulteta se nalazi u kampu ...

Dinja

Dinja se ubraja u porodicu Cucurbitaceae te bi se stoga trebala smatrati povrćem. Medutim, općenito se smatra voćem. Spada u red krastavaca, sa lubenicom je tek u dalekom srodstvu. Zrele dinje su tamno žute do svijetlo zelene, vrlo slatkog ukusa. ...

Iluzija

Iluzija. Iako se u doslovnom smislu ovaj termin odnosi obmanu, privid, pričinjavanje, utvare, varke, neutemeljenu nadu ili tlapnju, umišljanje, zabludu, a zatim i maštarije, snove; fikcije, nedostižne ideale i netačno tumačenje, neobjektivno pros ...

Statistika

Statistika je matematička disciplina koja proučava načine sakupljanja, sažimanja i prikazivanja zaključaka iz nekih podataka. Primjenjuje se u mnogim strukama, kao i u svakodnevnom životu. Statistika - je grana primijenjene matematike koja se bav ...

Proteinska banka podataka

Proteinska banka podataka, je kolekcija 3D podataka o strukturi velikih bioloških molekula, kao što su proteini i nukleinske kiseline. Podaci su tipski dobijeni rendgenskom strukturnom analizom ili proteinskom nuklearnom magnetnom rezonantnom spe ...

Replikacija DNK

Replikacija DNK ili autoreprodukcija DNK, je sposobnost DNK da se samoobnavlja, tj. da kontrolira produkciju sopstvenih kopija. Pritom, novonastali lanci imaju izvorni raspored nukleotida, odnosno gena. Nakon podjele dvolančane molekule DNK na dv ...

Limfni čvor

Limfni čvorovi su ovalni ili bubrežasti organi limfnog sistema, distribuirati široko u cijelom tijelu, uključujući i pazuh i želudac i povezani limfne sudove. Limfni čvorovi su glavna mjesta B, T, i drugiih bijelih krvnih zrnaca i imunskog sistem ...

Višestruka otpornost na lijekove

Višestruka otpornost na lijekove, otpornost na više lijekova ili multirezistencija i multipla rezistencija antimikrobna rezistencija je pojava koju ispoljava odredena vrsta mikroorganizama na više antimikrobnih lijekova. Najopasniji tipovi u zavn ...

Nervni sistem

Nervni sistem ili živčani sistem uključuje cjelokupnost svih nervnih i glijinih ćelija u jednom organizmu, njihov raspored i medusobne veze. To je organski sistem kod višećelijskih životinja, čija je uloga u prikupljanje podataka o okolini i orga ...

Endosimbioza

Endosimbioza je pojava asocijacije u kojoj jedan organizam živi unutar drugog organizma. Etimološki taj se termin se može upotrijebiti za označavanje bilo kojeg procesa simbioze u kojem simbiot boravi unutar tijela drugog živog bića, iako se može ...

Vitalizam

Vitalizam je zastarjela i prevazidena naučna doktrina da su "živi organizmi fundamentalno različiti od neživih bića, jer sadrže neke nefizičke elemente ili usmjerenja po principima koji su drugačiji nego što su kod nežive stvari". Vitalizam se iz ...

Monografija

Monografija je specijalistički spis, obično jednog autora, o jednoj temi, problemu ili aspektu predmeta istraživanja.

Ugljična nanocijev

Karbonska nanocijev je nanoskopska struktura koja se sastoji od atoma karbona u obliku šupljeg cilindra. Cilindri su obično zatvoreni na krajevima polu-fulerenskim strukturama. Nanocijevi su konstruisane sa omjerom dužina-promjer, čak do 132.000. ...